Arevelk.info » Դասախոսական

Արելագիտության ինստիտուտը հրավիրում է

Varuzhan Geghamyan — Wed, 06 Jul 2011 10:28:12 +0000

Երկու հայտարարություն լեզվաբանությամբ և պատմությամբ հետաքրքրվողների համար:

ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ

1.2011 Թ. ՀՈՒԼԻՍԻ 27-ԻՆ ԺԱՄԸ 13:00-ԻՆ ԶԵԿՈՒՑՈՒՄՈՎ ՀԱՆԴԵՍ ԿԳԱ ՕՔՍՖՈՐԴԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԴԱՍԱԽՈՍ, ԲԱՆԱՍԻՐԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ
ԴՈԿՏՈՐ ԻԼՅԱ ՅԱԿՈՒԲՈՎԻՉԸ (ԱՆԳԼԻԱ) `
“ՀԻՆ ՊԱՐՍԿԵՐԵՆ ԼԵԶՎԻ ԿԱԶՄԱՎՈՐՈՒՄԸ ԵՎ ՆՐԱ ԴԵՐԸ ԱՔԵՄԵՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ” ԹԵՄԱՅՈՎ:

2.2011 Թ. ՀՈՒԼԻՍԻ 29-ԻՆ ԺԱՄԸ 13-ԻՆ ՀՀ ԳԱԱ ԱՐԵՎԵԼԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ԸՆԹԵՐՑԱՍՐԱՀՈՒՄ (11-ՐԴ ՀԱՐԿ) ԶԵԿՈՒՑՈՒՄՈՎ ՀԱՆԴԵՍ ԿԳԱ ԼԵՅԴԵՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԴԱՍԱԽՈՍ, ԲԱՆԱՍԻՐԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ
ԴՈԿՏՈՐ ՀՐԱՉ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԸ (ՀՈԼԱՆԴԻԱ)`
“ՀԱՅԵՐԵՆԸ ՀՆԴԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ՆԱԽԱԼԵԶՎԻ ՏՐՈՀՄԱՆԸ ՀԱՋՈՐԴՈՂ ԺԱՄԱՆԱԿԱՇՐՋԱՆՈՒՄ” ԹԵՄԱՅՈՎ:

ՀՀ ԳԱԱ ԱՐԵՎԵԼԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ
ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԳԻՏՆԱԿԱՆՆԵՐԻ ԽՈՐՀՈՒՐԴ
Երևան, Մարշալ Բաղրամյան 24գ,58.33.82,
www.orient.sci.am

ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԱՐԵՎԵԼԱԳԵՏՆԵՐԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ XXXII ԳԻՏԱԿԱՆ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

Naira Sahakyan — Sun, 12 Jun 2011 15:14:48 +0000

ՀՀ ԳԱԱ ԱՐԵՎԵԼԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ 2011 Թ. ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ ԱՄՍԻՆ ԿԿԱՅԱՆԱ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԱՐԵՎԵԼԱԳԵՏՆԵՐԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ XXXII ԳԻՏԱԿԱՆ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆԸ:
Մասնակցել ցանկացողները կարող են ներկայացնել զեկուցումների հիմնադրույթները մինչև 6 (վեց) համակարգչային էջ ծավալով` հայերեն կամ ռուսերեն լեզուներով, վերջում ներկայացնել անգլերեն լեզվով ամփոփում, հոդվածի վերնագիրն ու հեղինակի անուն ազգանունը` ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով (տառատեսակը` յունիկոդ)` հայերեն -Sylfaen, ռուսերեն – Sylfaen, անգլերեն – Sylfaen, տառաչափը` 12, միջտողային հեռավորությունը` 1,5: Սահմանվում է հետևյալ Page Setup. Paper size-A4, Top, Bottom, Left, Right – 2,5 cm): Պարտադիր պայմաններից են աշխատանքի արդիականությունը, նպատակների, եզրահանգումների նշումը: Նյութը պետք է պատրստվի տեքստային խմբագիր Word-ի միջոցով: Հիմնադրույթները պետք է ընդգրկեն թեմայի ուսումնասիրության հակիրճ պատմությունը և ունենան աղբյուրագիտական համապատասխան հղումներ: Հավանության արժանացած աշխատանքները կհրատարակվեն ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի “ՄԵՐՁԱՎՈՐ ԱՐԵՎԵԼՔ” ժողովածուի հերթական հատորում:
Հոդվածների ծանոթագրությունները և նշվող աղբյուրները պետք է զետեղված լինեն հոդվածի յուրաքանչյուր էջի տակ footnote-ով` օգտագործելով AB1 :
Հոդվածները ներկայացնել կրիչով և թղթային տարբերակով, միայն նշված տառատեսակներով (Sylfaen, – հայերեն; Sylfaen – ռուսերեն; Sylfaen – անգլերեն)
Հիմնադրույթները ներկայացնել մինչև ս.թ. օգոստոսի 30-ը, Երևան, Մարշալ Բաղրամյան 24գ. հասցեով (10-րդ հարկ, ընդունարան), հոդվածին կցել նաև էլեկտրոնային տարբերակը:

ՀՀ ԳԱԱ ԱՐԵՎԵԼԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԳԻՏՆԱԿԱՆՆԵՐԻ ԽՈՐՀՈՒՐԴ

ԱՐԱԲԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՄԲԻՈՆ

Naira Sahakyan — Sun, 05 Jun 2011 13:06:48 +0000

Արեւելագիտության դասընթացները համալսարանում դասավանդվել են բուհի հիմնադրման առաջին իսկ տարիներից: Արեւելագիտության առաջին դասախոսը գրականագետ եւ արեւելագետ Գեւորգ Ասատուրն էր, ով 1921 թվականին աշխատանքի է հրավիրվում` որպես վրացերենի եւ Արեւելքի գրականության դասախոս:

1940 թվականի սեպտեմբերից պրոֆեսոր Հ. Աճառյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվում է արեւելյան բանասիրության ամբիոն: Նույն թվականին բացվում է նաեւ Արեւելյան լեզուների եւ գրականության բաժինն իր երկու` իրանական եւ արաբական ճյուղերով:

Ձևականորեն Արաբագիտության ամբիոնի՝ որպես ԵՊՀ գիտաուսումնական ինքնուրույն ստորաբաժանման պատմությունն սկսվում է 1991 թվականից, երբ ԵՊՀ գիտխորհրդի որոշմամբ Արաբական և թուրքական բանասիրության և Արևելքի երկրների պատմության ամբիոնների վերակազմավորման արդյունքում ստեղծվեց Արաբագիտության ամբիոն։ Սակայն արաբագիտության արմատները համալսարանում ձգվում են դեպի ավելի վաղ ժամանակներ։

Արաբերենը դասավանդվել է Երևանի համալսարանում նրա հիմնադրման առաջին օրերից, 40-ական թվականներին բանասիրական ֆակուլտետի կազմում ձևավորվել է արևելյան լեզուների ամբիոն, իսկ 1968 թվականից, երբ հիմնվեց արևելագիտության ֆակուլտետը, այդ ամբիոնը բաժանվեց իրանական բանասիրության և արաբական և թուրքական բանասիրության երկու ամբիոնի։

արաբագիտության բնագավառում ակադեմիական ավանդույթների առաջացումը, մասնագիտական կադրային բազայի ձևավորումն ու զարգացումը համալսարանում անվերապահորեն կապված են արաբական և թուրքական բանասիրության ամբիոնի վարիչ, 1977-1993 թթ. արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան պրոֆ. Մերի Քոչարի անվան հետ։ Այժմ Արաբագիտության ամբիոնի վարիչի պաշտոնակատարը բ.գ.թ. Սոնա Տոնիկյանն է:

Այժմ ամբիոնի գիտակրթական գործունեության ոլորտը ներառում է արաբագիտության բոլոր հիմնական ուղղությունները.լեզվաբանությունը, միջնադարյան արաբական մշակույթն ու պատմությունը, իսլամագիտությունը, նոր և նորագույն ժամանակների արաբական գրականությունը, ժամանակակից տարածաշրջանային խնդիրների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև եբրայագիտությունը։

Ամբիոնի շրջանավարտներն աշխատում են գիտահետազոտական, մանկավարժական, դիվանագիտական, հասարակական-քաղաքական գործունեության ասպարեզներում, պետական կառավարման մարմիններում, միջազգային կազմակերպություններում։

Արաբագետ անվանի շրջանավարտները

Լևոն Տեր-Պետրոսյան՝ Հայաստանի Հանրապետության առաջին նախագահ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր
Հրաչյա Գաբուչյան՝ Մոսկվայի Մ.Լոմոնոսովի անվ. պետական համալսարանի արաբական բանասիրության ամբիոնի բազմամյա վարիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
Արամ Տեր-Ղևոնդյան՝ բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, անվանի արաբագետ-միջնադարագետ (1926-1988)
Արեգ Հովհաննիսյան՝ Լիբանանում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան
Լևոն Սարգսյան՝ Սիրիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան
Արա Այվազյան՝ Արգենտինայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան
Արմեն Մելքոնյան՝ Եգիպտոսում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, պատմական գիտությունների թեկնածու
Վահան Տեր-Ղևոնդյան՝ «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն, պատմական գիտությունների թեկնածու,
Շահեն Կարամանուկյան՝ ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի արաբական երկրների բաժնի վարիչ, ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար (1991-1997), նախարար (1997-2000), պատմական գիտությունների թեկնածու
Դավիթ Հովհաննիսյան՝ Սիրիայում ՀՀ գործերի հավատարմատար (1992-1998), ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, հայտնի արաբագետ-իսլամագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
Արշակ Փոլադյան՝ Սիրիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, հայտնի արաբագետ-իսլամագետ, դոկտոր
Ռուբեն Կարապետյան՝ Իտալիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան,պատմական գիտությունների դոկտոր
Սամվել Կարաբեկյան՝1992 -2008 թ. ԵՊՀ Արաբագիտության ամբիոնի վարիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու
Սարգիս Պոսողյան
Ալեքսան Խաչատրյան՝պատմական գիտությունների թեկնածու և այլոք:

Ակնարկ ֆութուվվաթի և Օսմանյան կայսրությունում դրա իրականացաման վերաբերյալ

iren.vardanyan — Tue, 12 Apr 2011 09:41:49 +0000

Ֆութուվաթթը արհեստավորական միավորում է, մուսուլմանական աշխարհում հայտնի տարիկաթական մի կազմակերպություն, որը չնայած այն հանգամանքին, որ միավորում է տարբեր արհեստների տեր մարդկանց, դուրս է գալիս զուտ արհեստավորական կազմակերպություն լինելու շրջանակներից, այն ունի կրոնական բնույթ, և նման է սուֆիական եղբայրություններին:

Ֆութուվվաթական կազմակերպությունների մեջ գերիշխող է կրոնական տարրը: Դա պարզ երևում է այդ միավորումների ներքին կառուցվածքից, կանոնակարգերից, ավանդական ծիսակատարություններից և այլն: Այս ամենը նկատի ունենալով՝ առանց որևէ օրենք կամ ներքին կանոնկարգ իմանալու, կարող ենք ենթադրել, որ ոչ մուսուլմանը չի կարող ոտք դնել այդ կազմակերպություն: Իսկ Օսմանյան կայսրությունում ոչինչ անհնարին չէ: Կայսրության ոչ մուսուլման արհեստավորներին ոչ միայն կարելի էր անդամագրվել այդպիսի մի կրոնական հաստատությանը, այլ նաև պարտադիր էր: Այն անձը, ով ցանկանում էր արհեստով զբաղվելու իրավունք և վարպետի կոչում ստանալ, նա ստիպված էր մտնել այս ֆութուվվաթական արհեստավորական միությունների մեջ: Փաստորեն Օսմանյան կայսրությունը հերթական անգամ գործի էր դրել իսլամացման իր քաղաքականությունը: Բռնի իսլմացման համակարգը Օսմանյան կայսրությունում լավ ծրագրված և հետևողականորեն կիրառվող «բազմաճյուղ» մի ինստիտուտ էր: Իրենց ձուլողական քաղաքականությունը իրականացնում էին մի շարք միջոգներով: Դրանցից էր դևշիրմեն, որի միջոցով քրիստոնյա երեխաներին հավաքում էին և նրանց մահմեդականացնելով, մտցնում ենիչերիական ջոկատների մեջ, վաճառում որպես ստրուկներ և այլն: Այսպիսի հավաքներ կատարում էին աղջիկներից ևս: Այդ հավաքագրվող աղջիկները համալրում էին թուրքական հարեմները: Ի դեպ՝ այս երկու հավաքների ժամանակ էլ ընտրվում էին լավագույն՝ ամենագեղեցիկ, ամենաառողջ, ամենաուժեղ, ամենախելացի աղջիկներն ու տղաները: Այսինքն գլխատվում էր քրիստոնյաների լավագույն սերունդը: Ամեն ինչ չափազանց մանրակրկիտ հաշվարկված էր: Ինչպես տեսնում ենք իսլամացման քաղաքականությունից ոչ մի մանրուք, կյանքի ոչ մի բնագավառ, հասարակության ոչ մի շերտ չի վրիպում: Բացի մասսայական իսլամացման մեթոդներից գործի էին դնում բռնի իսլամացման միջոցների կիրառումը առանձին անհատների նկատմամբ: Նրանք չէին զլանում նույնիսկ «աշխատել» առանձին անձանց վրա: Նույնիսկ մեկ իսլամացած քրիստոնյան էլ նրանց համար կարևոր էր: Այս բռնի մեթոդների կողքին կային նաև «կիսաբռնի» մեթոդներ: Այսինքն նպաստավոր պայմններ էին ստեղծում որպեսզի քրիստոնյան կամովին, ինքնստինքյան կամ տարիների ընթացքում, առանց իր իսկ նկատելու, իսլամանա, ձուլվի: Այսպիսի մեթոդ կարելի է համարել նաև ֆութուվվաթական համակարգը: Որի միջոցով տեղի էր ունենում դանդաղ ասիմիլյացիա:

Ֆութուվվաթի ծագումն ու նշանակությունը

Ֆութուվվաթ բառը ծագում է արաբական ֆաթա (فتى ) բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է երիտասարդ, քաջ, արի այսինքն՝ ֆութուվվաթն էլ նշանակում է արիություն, քաջություն: Օմար Սուխրավերդին ֆութուվվաթին նվիրված երկու տրակտատ ունի: Իր աշխատություններից մեկի մեջ այս մասին գրում է, որ ֆաթա բառը նշանակում է երիտասարդություն, սակայան այս դեպքում խոսքը ոչ թե ֆիզիկական տարիքի, այլ հոգևոր երիտասարդության մասին է: Ֆութուվվաթը իսլամական էզոտերիզմի սոցիալական ռեալիզմի կապի միջոց է: Ֆութուվվաթի համակարգը նմանություններ ունի արևմտյան երկրներում լայն տարածում ստացած ասպետության և արհեստակցական ընկերութունների գաղափարների հետ: Ըստ մի շարք հեղինակների նկարագրությունների՝ ֆութուվվաթի գաղափարը ծագում է սուֆիզմից, որը հետագայում վերածվել է արհեստակցական կազմակերպությունների: Գրեթե բոլոր մասնագետները նշում են, որ սուֆիական համայնքները սերտ կապեր են ունեցել քաղաքի արհեստակցական միությունների հետ, այդ թվում՝ արհեստավորների գաղտնի կազմակերպությունների՝ ֆութուվվաթների հետ: Սակայն մինչ օրս էլ հայտնի չէ թե ինչում և ինչպես էր արտահայտվում այդ կապը: Գրյունեբաումը գրում է, որ ֆութուվվաթը(ասպետություն) ավելի ու ավելի էր լայնացնում իր կապերի շրջանակը սուֆիզմի հետ, և բացի այդ էլ այդ կապը երկակի էր:[1] Իսկ ինչ վերաբերում է ֆութուվվաթին, ապա անհերքելի փաստ է, որ այն գոյութուն է ունեցել 12-րդ դարում, սակայն նրա՝ ավելի վաղ գոյության մասին դեռևս տվյալներ չեն հայտնաբերվել: Մի շարք ուսումնասիրողներ կարծում են, որ միստիցիզմի եղբայրությունների ստեղծման հարցում մեծ դեր են խաղացել մուսուլմանական արհեստակացակն մությունները, որոնք կարծես իրենց կառուցվածքով նմանություններ ունեին եվրոպական արհեստավորական համքարությունների հետ: Սուֆիական համայնքների, եղբայրությունների և արհեստավորական-վաճառականական միությունների միջև սերտ կապը սուֆիների համար ստեղծում էր սոցիալական ամուր հենարան: Միևնույն ժամանակ սուֆիները ինրենց հերթին իրենց մեծ աջակցությունն ու օգնությունն էին ցուցաբերում այդ արհեստավորներին և վաճառականներին:[2]

Սուֆիզմի ակունքներից դուրս եկած ֆութուվվաթի կոնցեպցիան փորձում էր «սրբագործել» մասնագիտական գործունեությունը, արհեստը վերածել կրոնական ծիսակարգի: Ֆութուվվաթին անդամակցվելու պրոցեսը իրենից ներկայացնում է ծիսական արարողությունների մի ամբողջություն: Կար ֆութուվվաթին անադամագրվելու ծիսակարգերի երեք տարբերակ. կարող էին այդ եղբայրություն մտնել երդման, թրի ընդունման (ինչպես դա արվում էր ասպեստների մոտ) կամ էլ ծիսկան բաժակից ըմպելու արարողությանների միջոցով, որոնցից մեկը ընտրում էր հենց ինքը թեկնածուն:

Կապ և ժառանգորդություն է նկատվում նաև ֆութուվվաթական արհեստակցական միությունների և շիիզմի միջև: Խալիֆ ան-Նասիրը, ով հովանավորում էր շիիզմը և իսմաիլիզմը, փորձեց ստեղծել ասպետական ֆութուվվաթ, ինչը կմիավորեր իսլամի տարբեր ճյուղերից ստեղծված եղբայրություններն ու համայնքները, որի շնորհիվ կարծում էր, որ կկարողանար իրագործել պանիսլամիստական նախագիծը: Այդ ժամանակ մեծ մուրշիդ (սուֆիական ղեկավար, ուսուցիչ, օրդենի առաջնորդ) Աբու Հաֆս աս-Սուխրավերդին գտնվում էր սուլթանի բարձր հովանավորության տակ, և հենց նրան հանձնարարվեց «արիստոկրատ», «պալատական» ֆութուվվաթի ստեղծումը: Բայց կազմակերպութունների միայն արիստոկրատական ծագումը չէր, որ ֆութուվվաթը մոտեցնում էր արևմտյան ասպետական օրդենների հետ: Այդ նմանության մասին վկայում են ֆութուվվաթում առկա հոգևոր տարրերը և նրա բարոյագիտական օրենքները: Ցավոք սրտի՝ մոնղոլական արշավանքներն խափանեցին խալիֆ ան-Նասիրի ծրագրերը:

[1] Г. Э. фон Грюнебаум. Классический ислам. 600-1258

[2] Дж. С. Тримингэм/ Пер. Азы Стажиской. «Суфийские ордены в исламе»

Դամասկոսը Արեւելքի մէջ…Ձմեռնային Դամասկոս և Ամանոր

Naira Sahakyan — Mon, 11 Apr 2011 14:57:28 +0000

Միտքը սնունդ է, մտածել նշանակում է սնվել

Naira Sahakyan — Thu, 07 Apr 2011 16:22:31 +0000

Ապրիլի 6-ին ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի ՈՒԳԸ ջանքերով կայացավ Նոր Արևելք, Նոր Իրողություններ գիտաժողովը: Գիտաժողովը նվիրված էր Հրաչյա Աճառյանի 135 ամյակին: Գիտաժողովին մասնակցելու հայտ էին ներկայացրել ԵՊՀ տարբեր ֆակուլտետների, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ուսանողներ: Գիտաժողովի հիմնական թեմաներն էին հայ-ադրբեջանական հակամարտություն, քրդական հարց, Օսմանյան կայսրության տարածաշրջանային քաղաքականությունը, Արևելյան հարցը, Ժամանակակից Թուրքիա, Արևելքի հայկական համայնքներ, արևելյան գրականության առանձնահատկություններ և այլն: Գիտաժողովին ողջույնի խոսքով հանդես եկան ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Գ. Մելիքյանը, դեկանի տեղակալ Վ. Ոսկանյանը, ԵՊՀ ՈՒԳԸ նախագահ Կ. Խաչատրյանը:

Պարոն Մելիքյանը և Ոսկանյանը հայտնեցին, որ գիտաժողովի լավագույն զեկույցները կտպագրվեն առանձին ժողովածուի տեսքով և բարձր գնահատեցին Արևալագիտության ֆակուլտետի ՈՒԳԸ անդամ ուսանողների նման նախաձեռնությունը:

Հիտաժողովի թեմաներն էին՝

Արմեն Ժամհարյան «Քրդական հարցը և հնարավոր զարգացումներ»
Ասյա Դարբինյան «ԱՄՆ մարդասիրական ներկայությունը Մերձավոր Արևելքում 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին.«Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույցի» կազմավորումը»
Վարսեն Կարապետյան «Նուրիստանյան ցեղերի հեթանոսական կրոնը»
Միքայել Մալխասյան «Կարսի մարզի թուրք բնակչությունը 1878-1917թթ.»
Շուշան Ազատյան «Իրանական փոխառություններ և դրանց առանձնահատկությունները հայերենում»

Հայկ Ենգիբարյան «Քեսապի հայ կաթողիկե համայնքը»
Նաիրա Պողոսյան «Ունեցվածքի հարկի» կիրառումը թուրքիայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին»
Էրիկ Դաւթեան «Քրդական հարցը և հնարավոր զարգացումներ»
Վարուժան Գեղամյան «Ադրբեջանի հակահայկական քարոզչական թեզերի շուրջ»

10. Վռամ Խոջագորյան «Ադրբեջանի Հանրապետության Զինված Ուժերը»

11. Էդգար Էլբակեան «Արեւելեան հարցի զարգացումը ԺԹ դարիառաջին կեսին»

12. Նաիրա Սահակյան «Ֆրանց Կաֆկա և Նագիբ Մահֆուզ. Մարդու ինքնակառավարման խնդիրը»

13. Ահարոն Վարդանյան «Շահնամեի հայկական տարբերակները»

14. Նարեկ Զուլալյան «Օսմանյան կայսրության կառավարման համակարգի առանձնահատկությունները»

15. Գարիկ Գրիգորյան «Քրդական շարժումներն Իրանում Իրան-իրաքյան պատերազմի ընթացքում»:

Բոլոր մասնակիցները ստացան մասնակցության հավաստագրեր:

Նոր Արևելք, Նոր Իրողություններ միջբուհական գիտաժողով նվիրված Հրաչյա Աճառյանի ծննդյան135 ամյակին

Varuzhan Geghamyan — Thu, 31 Mar 2011 21:08:06 +0000

Հրաչյա Աճառյան

Այս տարի լրանում է ականավոր հայ գիտնական, մեծ լեզվաբան և արևելագետ Հրաչյա Աճառյանի 135 ամյակը: Այս առիթով Արևելագիտության ֆակուլտետի Ուսանողական գիտական ընկերությունը ապրիլի 6-ին կազմակերպում է «Նոր Արևելք, Նոր Իրողություններ» ուսանողական միջբուհական գիտաժողովը: Գիտաժողովին մասնակցում ԵՊՀ տարբեր ֆակուլտետների, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ուսանողներ:

Գիտաժողովը տեղի կունենա սույն թվականի ապրիլի 6-ին, ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի մասնաշենքի 212 (Երկանյաններ) դահլիճում: Սկիզբը ժամը 15:00-ին:

Մուտքն ազատ է:

Հրավիրում ենք բոլորին:

Հարցերի դեպքում զանգահարել 095 07 02 79, 093 49 44 49 հեռախոսահամարներով կամ գրել acadconfer@gmail.com էլ. հասցեին:

Միացեք մեզ Ֆեյսբուք սոցիալական կայքում և ավելի արագ տեղեկացվեք մեր միջոցառումների մասին՝ http://www.facebook.com/orientalsss :

Հարգանքներով՝

ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի Ուսանողական գիտական ընկերություն

Links for Scholars of the Middle East

Naira Sahakyan — Sun, 06 Mar 2011 15:09:29 +0000

1. The oriental institute of the University of Chicago
2. Faculty of Oriental Studies, University of Oxford
3. American Center of Oriental Research
4. American Oriental Society
5. The Oriental club of Philadelphia
6. Institute for Advanced Studies on Asia
7. Oriental Collections
8. Orientalia, Eastern Philosophy, Religion and Culture
9. School of Oriental and African studies, University of London
10. Institute of Oriental Manuscripts of the Russian Academy of Sciences
11. Asiatica Association
12. The Smithsonian’s Museums of Asian Art
13. The Center for Contemporary Arab Studies at Georgetown University
14. Institute for Middle East Studies at George Washington University
15. Middle Eastern Studies at the University of Texas
16. Center for Middle Eastern Studies at Lund University at Lund University
17. Middle East Center at the University of Pennsylvania
18. Middle Eastern and Islamic Studies at New York University
19. Middle East Institute at Columbia University
20. Center for Middle Eastern and North African Studies at the University of Michigan
21. Institut français du Proche-Orient (IFPO), the French Institute for the Near East, in Damascus, Beirut and Amman
22. Center for Middle Eastern Studies at the University of Chicago
23. UCLA Center for Near East Studies‎
24. Italian Institute for Africa and Orient
25. Centre for Arab & Islamic Studies (Middle East & Central Asia), The Australian National University, Canberra, Australia
26. Institute of Oriental Studies of Armenia
27. Middle East Institute, Washington
28. Yale University, Near Eastern Languages and Civilizations
29. Arabic and Middle Eastern Studies School of languages and Cultures
30. Princeton University , Department of Near Eastern Studies
31. Middle East Studies Association
32. American Jewish University
33. Institute for Global Jewish Affairs
34. Ismar Elbogen Network for Jewish cultural history
35. The Hebrew University of Jerusalem
36. Faculty of Jewish Studies, Bar-Ilan University
37. Carl & Dorothy Bennett Center for Judaic Studies at Fairfield University
38. The Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies
39. Salomon Ludwig Steinheim Institute for German-Jewish History
40. The Association for Jewish Studies
41. Jewish Studies Resources: Judaic Studies Program at Princeton University
42. Paideia – The European Institute for Jewish Studies in Sweden
43. Jewish Studies Program at Indiana University
44. Frankel Center for Judaic Studies at University of Michigan
45. Spertus Institute of Jewish Studies
46. Center for Jewish Studies at the University of Minnesota.
47. Judaic Studies Program at Michigan Jewish Institute
48. Maurice and Marilyn Cohen Center for Modern Jewish Studies at Brandeis University
49. Persian and Iranian Studies at the University of Arizona
50. The American Institute of Iranian Studies (AIIrS)
51. ISG : Iranian Studies Group at Massachusetts Institute of Technology
52. CIRA:Center for Iranian Research and Analysis at Quinnipiac University
53. UCLA Iranian Studies
54. Iranian Studies program, Concordia University, Montreal, Canada
55. Encyclopedia of Egyptology at UCLA
56. Mysteries of Egypt. Canadian Museum of Civilization
57. Catchpenny Mysteries of Ancient Egypt.
58. The Society for the Study of Ancient Egypt
59. The Society for the Study of Ancient Egyptian Antiquities, Canada
60. Islamic University Jamia Arabia Ahsan-Ul-Uloom
61. College of Da’wa and Usul-ud-Din at Umm Al Qura University
62. European Institute of Human Sciences and Islamic Sharia
63. Zwemer Center for Muslim Studies
64. Oxford Centre for Islamic Studies
65. Institute of Islamic Studies at McGill University
66. Study Islamic Business in Indonesia
67. Institute of Ismaili Studies

Հրաչյա Աճառյանի 135 ամյակին նվիրված միջբուհական գիտաժողով

Naira Sahakyan — Thu, 03 Mar 2011 18:24:41 +0000

Երևանի պետական համալսարանի Արևելագիտության ֆակուլտետի Ուսանողական Գիտական Ընկերությունը կազմակերպում է միջբուհական գիտաժողով։ Գիտաժողովը նվիրված է մեծ արևելագետ, հայագետ, Արևելագիտության ֆակուլտետի առաջին դեկան Հրաչյա Աճառյանի ծննդյան 135 ամյակին։

Գիտաժողովի մասնակցել կարող են ՀՀ և Արցախի բոլոր ԲՈՒՀ-երի ուսանողները։

Գիտաժողովի թեմաներն են՝

· Իրանի, Թուրքիայի և Մերձավոր Արևելքի երկրների պատմություն

· Օսմանագիտական հարցեր

· Հայկական սփյուռքը Մերձավոր Արևելքում (Իրան,Թուրքիա, Արաբական երկրներ)։

· Քրդական հարցը և հնարավոր զարգացումներ

· Իրանի, Թուրքիայի,Արաբական երկրների էթնիկական կազմի առանձնահատկությունները

· Արևելյան բանահյուսություն

· Քաղաքական նոր զարգացումները Մերձավոր Արևելքում

· Հայ – իրանական հարաբերությունների պատմություն և նոր հիմնախնդիրներ

· Կրոնների երկխոսությունը Մերձավոր Արևելքում

· Ազգային փոքրամասնությունների հիմնախնդիրները Մերձավոր Արևելքում

Գիտաժողովին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ուղարկել Ձեր զեկուցման թեզիսը (առավելագույնը 300 բառ) և կոնտակտները (հեռախոսը, էլ. փոստը, ֆակուլտետը,կուրսը) acadconfer@gmail.com հասցեին։

Թեզիսների ընդունման վերջնաժամկետն է մարտի 15-ը, իսկ գիտաժողովը տեղի կունենա մարտի վերջին: Գիտաժողովի անցկացման վայրի և օրվա (օրերի) մասին առանձին նամակի տեսքով կտեղեկացվի գրանցված մասնակիցներին:

Լավագույն աշխատանքները կտպագրվեն։

«Գոլոս Արմենիի». Ա՞նձը, թե՞ դրույքաչափը. Ինչի՞ց է ստեղծվում աշխատակազմը (ԵՊՀ նոր կանոնադրական նախագծի քննարկման շուրջ)

Tadevos Charchyan — Thu, 16 Dec 2010 12:25:26 +0000

Դեկտեմբեր 16, 2010 | 12:02
Թերթում ԵՊՀ Իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Գառնիկ Ասատրյանն անդրադառնում է ԵՊՀ-ի նոր կանոնադրության նախագծին:

«Երեւանի պետական համալսարանում լայնորեն քննարկվում է նոր կանոնադրական նախագիծը: Միանշանակ է, որ աշխատանքներն այդ ուղղությամբ անհրաժեշտ են՝ հաշվի առնելով բարձրագույն կրթությանն ուղղված ներկայիս մարտահրավերներին դիմակայելու հրամայականը եւ առաջնորդվելով այն պարզ գիտակցմամբ, որ այլ միջոցառումներից զատ հարկավոր է նաեւ լուրջ ու բովանդակալից մի փաստաթուղթ, որի միջոցով հնարավոր կլինի կարգավորել երկրի մայր ԲՈՒՀ-ի գործունեությունը: Սակայն ինչպիսի±ն են լինելու հիշյալ կանոնադրական փոփոխությունները եւ ի±նչ նպատակ պետք է դրանք հետապնդեն:

Հասկանալի է, որ ԵՊՀ կանոնադրությունը նախեւառաջ պետք է ծառայելի որպես գործիք ժամանակակից բարձրագույն կրթության առջեւ ծառացած կարեւորագույն խնդիրների լուծման ճանապարհին: Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է կրթամակարդակի բարձրացմանը, երիտասարդ գիտնականների ներգրավվմանը համալսարանական կյանքին, կրթական համակարգում առկա արատների՝ կաշառակերության եւ խմբակայնության դեմ պայքարին, ամբիոնների շրջանակներում իրականացվող գիտահետազոտական աշխատանքների որակական մակարդակի բարձրացմանը եւ այլն: ՀՀ ԿԳ նախարարության «ՀՀ կրթության եւ գիտության ոլորտում փոփոխությունների վերաբերյալ հայեցակարգային դրույթները» առանձնահատուկ կերպով ընդգծում են հիշյալ ոլորտում փոփոխությունների իրականացման հետեւողականության անհրաժեշտությունը:

Նոր կանոնադրական նախագծի որոշ կետեր, սակայն, տարակուսանքի տեղիք են տալիս: Փաստորեն, որակական փոփոխության են ենթարկվում այն կանոնադրական կետերը, որոնք ճակատագրական նշանակություն ունեն մեր բարձրագույն կրթության համար: Եթե գործող կանոնադրության համաձայն ամբիոնների ներկայացուցիչների թվաքանակը ֆակուլտետների ընտրովի ղեկավար մարմիններում որոշվում է ըստ ամբիոնների աշխատակիցների համապատասխան թվի (որոնք Համալսարանի հիմնական աշխատողներ են համարվում՝ նվազագույնը կես հաստիքային դրույքով), ապա նոր նախագիծը նախատեսում է ներկայացուցիչների թվաքանակը որոշել ըստ ամբիոնների դրույքաչափերի ընդհանուր գումարի:

Ցավոք, մենք որեւէ հիմնավորում չլսեցինք այս՝ առնվազն տարօրինակ թվացող առաջարկության կապակցությամբ, այն դեպքում երբ լիովին ակնհայտ են իրավաբանական եւ բարոյական նորմերից կամ պարզապես առողջ դատողությունից բխող հակափաստարկները:

Նախ, գոյություն չունի եւ չի կարող ունենալ այնպիսի ընտրական համակարգ, որտեղ մեկ անձը մեկ լիարժեք ձայնի իրավունք չունենա:

Համալսարանի յուրաքանչյուր աշխատակից (եթե Համալսարանը նրա հիմնական աշխատավայրն է), անկախ նրանից, թե նա կես, մեկ, թե մեկ ու կես դրույքաչափով է աշխատում, իրավունք ունի որոշելու ֆակուլտետի ճակատագիրը: Ինչպե՞ս կարող են ամբիոնի կես դրույք ունեցող երկու աշխատակից ունենալ ընդամենը մեկ ձայն, իսկ մեկ ու կես դրույք ունեցող երկու աշխատակից՝ երեք ձայն, երկուսի փոխարեն: Ի՞նչը կարող էր առավել անհեթեթ լինել հասարակ տրամաբանության եւ առողջ դատողության դիտանկյունից: Ըստ էության, տեղի է ունենալու որոշ մարդկանց իրավունքների սահմանափակում՝ հօգուտ մյուսների իրավունքների ընդարձակման: Պատկերացրեք հեղինակություն վայելող վաստակաշատ դասախոսի, որն աշխատում է կես դրույքաչափով: Ինչո՞ւ նա պետք է իրեն զգա մարդ, ով ունի կես ձայն: Ի վերջո, ֆակուլտետի ճակատագիրը պետք է որոշեն անձերը, այլ ոչ թե դրույքաչափերը: Այսպիսով, անտեսվում է նաեւ հարցի բարոյական կողմը, որն ունի առաջնային նշանակություն ցանկացած կոլեկտիվում աշխատանքային առողջ մթնոլորտի ձեւավորման համար:

Եվ վերջապես ամենակարեւորի մասին: Կանոնադրության մեջ նման փոփոխությունների ամենավտանգավոր հետեւանքներից է այն, որ խոչընդոտվում է նոր կադրերի ընդգրկումը գիտամանկավարժական գործընթացում՝ հակասելով բարձրագույն կրթության հիմնարար սկզբունքներից մեկին՝ երիտասարդ գիտնականների ներգրավվմանը կրթական համակարգին: Ամբիոնի վարիչները, որպես կանոն, երիտասարդ դասախոսներին աշխատանքի են վերցնում հենց կես դրույքաչափով՝ ընձեռելով նրանց գիտակրթական ասպարեզում ինքնադրսեւորման հնարավորություն, որից հետո միայն կայացնում են վերջնական որոշում նրանց հետ հետագա համագործակցության կապակցությամբ: Դա երիտասարդների շրջանում ստեղծում է առողջ մրցակցային մթնոլորտ, իսկ ղեկավարությունը հնարավորություն է ստանում ընտրելու եւ պահելու լավագույն կադրերին՝ առավել ակտիվ գիտամանկավարժական գործունեության հեռանկարով: Հենց այսպես են ձեւավորվում ամենաառողջ համալսարանական կոլեկտիվները:

Առաջարկվող նորամուծությունն ակնհայտորեն խրախուսում է բոլորովին այլ կադրային քաղաքականություն, երբ համակարգում ձեւավորված սահմանափակ քանակությամբ «հնաբնակների» խմբեր չեն ցանկանա իրենց նեղ շրջանակի մեջ նոր անդամներ ընդգրկել: Երիտասարդների համար մուտքն այնտեղ փաստորեն չափազանց դժվարանալու է:

Փաստորեն, նոր կանոնադրական նախագծի շրջանակներում ղեկավարությունը շահագրգռված չի լինելու աշխատակազմի ընդլայնման եւ երիտասարդացման հարցում, քանզի ձայները ապահովվելու են ի հաշիվ դրույքաչափերի, այլ ոչ իրապես աշխատող մասնագետների: Բացի այդ, նոր կանոնադրական նախագիծը հնարավորություն է ընձեռում ձայներ հավաքել նաեւ ի հաշիվ դրսից հրավիրված մասնագետների, որոնք համատեղությամբ աշխատում են Համալսարանում կես դրույքաչափով, բայց չեն համարվում հաստիքային աշխատող (դա բացարձակապես արգելվում է ներկա կանոնադրությամբ): Նախադրյալներ են ստեղծվում այն բանի համար, որ «յուրային» հրավիրվածների թվաքանակը կարող է երբեմն գերազանցել հաստիքային աշխատողների քանակին: Ավելին, ստեղծվում է այնպիսի անմիտ իրավիճակ, երբ փոքր անձնակազմ եւ բարձր դրույքաչափերով աշխատող անդամներ ունեցող ամբիոններն իրենց ձայնների քանակով հավասարվում են մեծ ամբիոններին, որոնք խրախուսում են նոր հեռանկարային կադրերի՝ գիտակրթական գործունեության մեջ ներգրավման քաղաքականությունը (թեկուզ կես դրույքաչափով): Կարելի է միայն պատկերացնել, թե ինչ որոշումներ կկայացվեն ֆակուլտետների գիտխորհուրդներում ձայների «մեծամասնությամբ»… Անդեմ դրույքաչափերը, որոնց հետեւում կարող է կանգնած լինել ցանկացած մեկը, կարող են բերել ողջ համակարգի դիմազրկման, իսկ որպես ավելի վտանգավոր հետեւանք՝ ազնիվ ու իրենց գործին նվիրված անձանց՝ գիտակրթական համակարգից դուրս մղման: Լիովին ակնհայտ է, որ տվյալ նորամուծությունը ձեռնտու է լինելու մի խումբ մարդկանց, որոնք լուծում են հստակ խնդիրներ՝ ստանալ ձայների առավելագույն քանակությունը աշխատակիցների նվազագույն թվաքանակի պայմաններում՝ ստեղծելով առավել վերահսկելի իրավիճակ:

Դա, անկասկած, կործանարար ազդեցություն կթողնի Համալսարանի կադրային քաղաքականության վրա: ՀՀ ԿԳ նախարարության վերոհիշյալ հայեցակարգային դրույթները մատնանշում են երիտասարդ կադրերի՝ գիտության եւ կրթության ոլորտում ներգրավվածության ցածր մակարդակը. «Արդիական է գիտական կադրերի, առաջին հերթին երիտասարդության՝ գիտության ոլորտից հեռանալու խնդիրը», ինչի առնչությամբ առանձնահատուկ կարեւորվում է օժանդակությունը գիտական դպրոցներին:

Կանոնադրության համապատասխան կետերի փոփոխության դեմ շարադրված վերոհիշյալ փաստարկները առաջարկվել եւ միաձայն հաստատվել են ԵՊՀ Իրանագիտության ամբիոնի կողմից, ինչը միանգամայն օրինաչափ է. վերջին 10-12 տարիների ընթացքում ճկուն կադրային քաղաքականությունն է, որ հնարավորություն է ընձեռել Իրանագիտության ամբիոնին ընդարձակել անձնակազմի թվաքանակը՝ 5-6-ից հասցնելով 25-ի` վերածելով այն աշխարհում առավել ճանաչված իրանագիտական դպրոցներից մեկի: Իրանագիտության ամբիոնում լուրջ հետազոտություններ են կատարվում նաեւ մի շարք հարակից շրջանների ուսումնասիրության ասպարեզում (Ադրբեջան, Հյուսիսային Կովկաս, Կենտրոնական Ասիա, Թուրքիա, Աֆղանստան, քրդեր, թալիշներ եւ այլն), որոնք անմիջականորեն շոշափում են մեր ազգային շահերը: ԵՊՀ Իրանագիտության ամբիոնը նախաձեռնում եւ իրագործում է այնպիսի լայնամասշտաբ գիտական ծրագրեր, որոնք շատ դեպքերում ի զորու չեն իրականացնել արտասահմանյան առատ ֆինանսավորվող շատ կառույցներ: Վերջին տարիների ընթացքում Իրանագիտության ամբիոնը կազմակերպել է վեց խոշոր միջազգային գիտաժողով՝ աշխարհի տարբեր երկրների գիտնականների մասնակցությամբ: Արդեն 15 տարի է, ինչ հրատարակվում է «Iran and the Caucasus» (Լեյդեն, Նիդերլանդներ) հեղինակավոր գրախոսվող միջազգային պարբերականը, որը արեւելագիտական ակադեմիական հրատարակությունների շարքում ունի ընթերցելիության ամենաբարձր վարկանիշը: Հարկ ենք համարում նշել նաեւ երկու տարածաշրջանային պարբերականների մասին, որոնք երկար տարիներ հրատարակվել են ամբիոնի կողմից: Իրանագիտության ամբիոնի հաջողությունների մասին բոլորովին վերջերս նշեց նաեւ ՀՀ վարչապետ Տ. Սարգսյանը արտասահմանյան ԶԼՄ-երի ներկայացուցիչների հետ մամլո ասուլիսի ընթացքում: Այս ամենը գործող ԵՊՀ կանոնադրության հիշյալ մասով կետերի կենսունակության վառ ապացույցն են:

ԵՊՀ նոր կանոնադրական նախագծի կողմնակիցների միակ փաստարկը այն է, թե այդպիսով հնարավոր կլինի կանխել ամբիոնների աշխատակիցների թվաքանակի արհեստական ընդլայնումը, այսպես կոչված՝ դրույքաչափերի «փոշիացումը»: Անկեղծ ասած՝ դժվար է պատկերացնել, թե ինչպես կարելի է արհեստականորեն մեծացնել գիտաշխատողների անձնակազմը, որտեղ յուրաքանչյուրն ունի իր մասնագիտական բնագավառը: Կամ` ի՞նչն է բացասական կամ վտանգավոր նոր կադրերի ներգրավվման հարցում: Ավելին, ի՞նչն է խանգարում մյուս ամբիոններին ընդլայնել իրենց կազմը՝ «փոշիացնելով» որոշ կասկածելի դրույքաչափեր՝ հանուն ընդհանուր գործի: Իհարկե, հաջողությամբ աշխատող մեծ գիտական կոլեկտիվը միշտ էլ մեծ պատասխանատվություն է ենթադրում, բայց եւ միաժամանակ, վկայում է ղեկավարի կազմակերպչական ունակությունների մասին որպես գիտական աշխատանքների համակարգող: Իսկ «յուրային» փոքր կոլեկտիվները անհամեմատ ավելի հեշտ են կառավարվում…

Ես չէի կարող իմ անհանգստությունը չարտահայտել հիշյալ կանոնադրական նորամուծության կապակցությամբ, քանզի այն հակասում է Հայաստանի բարձրագույն կրթության եւ գիտության զարգացման ռազմավարական սկզբունքներին՝ խթանելով գիտության լճացմանը եւ հարվածի տակ դնելով մեր երկրի մտավոր անվտանգությունը:

Ժամանակները փոխվում են: Կանոնադրությունը, որի նախագիծն այսօր քննարկման փուլում է, պարտավոր է ապահովել ԵՊՀ-ի որակյալ կենսագործունեությունը եւ ստեղծել առողջ մթնոլորտ նրանում առաջիկա տասնամյակների ընթացքում: Սա հենց այն ժառանգությունն է, որը մենք կթողնենք մեր երիտասարդ սերնդին:

Ես եւ իմ գործընկերները հուսով ենք, որ նոր կանոնադրության հարցը կդառնա լայնամասշտաբ եւ լուրջ քննարկման առարկա եւ կգտնվի ակադեմիական հանրության ուշադրության կենտրոնում: Համոզված եմ, որ ներկայիս կանոնադրության կատարելագործման նախաձեռնությունը միտված չի եղել խմբակայնության խթանմանը, այլ իրականում նպատակ է հետապնդել իրականացնել կառուցողական փոփոխություններ, որոնց բոլորս ենք սպասում»:

Գառնիկ Սերոբի Ասատրյան, բանասիր. գիտ. դոկտոր, պրոֆ.

ԵՊՀ Իրանագիտության ամբիոնի վարիչ